Voor jezelf opkomen bij de dokter, zo doe je dat!

Als je me al een tijdje volgt, dan ken je m’n diabetesverhaal. Hoe ik plots ziek werd en heel erg ging afvallen, maar ik niet de juiste diagnose kreeg omdat er werd van uitgegaan dat m’n gewichtsverlies positief was, in plaats van een symptoom van iets super ernstigs en levensbedreigend.

Of misschien ken je wel het verhaal van toen ik bij de gynaecologe lag, in m’n nakie, met m’n benen gespreid (#superawkard) en zij dat hét geschikte moment vond om out of the blue voor te stellen dat ik misschien eens aan een gastric bypass moest gaan denken, zonder ook maar 1 vraag te stellen over m’n levensstijl of m’n wensen.

Als dit soort verhalen jou totaal niet bekend voorkomen, ben jij 1 van de lucky few. De meeste dikke mensen maken in hun leven een vorm van fatshaming mee door de medische wereld. Vaak gaat het om dokters die alleen naar gewicht kijken en daar hun conclusies uit trekken zonder verder onderzoek, of dokters die een patiënt niet verder willen helpen tenzij die persoon eerst afvalt. In sommige gevallen gaat het om belangrijke diagnoses die compleet gemist worden, omdat er alleen maar gekeken werd naar gewicht. Kort gezegd: dikke mensen over de hele wereld moeten vaak langer wachten op hulp, ontvangen hulp van een lagere kwaliteit of worden zelfs helemaal niet geholpen.

Op zich is dat ook niet zo vreemd. Ja, dokters gaan erg lang naar school en we gaan er allemaal vanuit dat zij het wel beter zullen weten. Maar het zijn ook maar mensen. Mensen die dus ook vatbaar zijn voor bepaalde meningen en vooroordelen. Dit wordt medical fat bias genoemd, en is intussen wetenschappelijk vastgesteld aan de hand van verschillende studies.

Lees hier bijvoorbeeld over hoe 50% van de dokters dikke mensen “awkward, lui en ongehoorzaam”‘ vinden, of hoe een derde van de dokters vindt dat dikke mensen “slordig, lui en zonder wilskracht” zijn, of hoe bijna de helft van de dokters bewust een negatieve houding heeft ten opzichte van dikke mensen. Er is zelfs een studie die aantoont dat een deel van de mensen in de medische wereld dikke mensen bestempeld als “waardeloos”.

Anyway, het zal je dus niet verbazen dat veel dikke mensen geen fijne ervaring hebben met dokters, en hierdoor ook doktersbezoeken gaan vermijden… wat natuurlijk niet goed is voor de gezondheid. En hoewel studies keer op keer uitwijzen hoe nefast fatshamen is voor de gezondheid van mensen, blijft het dus wel een dingetje in de medische wereld.

Als jij dit ook meemaakt: I am so sorry. Ik weet hoe fucking moeilijk en vermoeiend en teleurstellend het soms kan zijn. En ik schrijf dit stuk niet om je verder te deprimeren of te stresseren, maar omdat ik wil delen dat er bepaalde dingen zijn die jij kan doen om de macht over je eigen gezondheid terug in eigen handen te nemen, en op te komen voor jezelf bij de dokter. En ja, dat is eng, maar je hebt het recht om voor jezelf op te komen en je hebt recht op goeie zorg! Hierbij dus mijn tips op een rijtje.

1. Onthou dat ziektes niet exclusief voor dikke mensen zijn

Last van pijn in je knie? Komt natuurlijk door je gewicht. Slaapapneu? Komt vast door je overgewicht. Hartproblemen? Moest je maar zo dik niet zijn. Hernia? Tja, dik zijn is natuurlijk zwaar voor je rug. Diabetes? Mja, je bent dan ook dik he… Wat het ook is, als je dik bent wordt je gewicht vaak gezien als de oorzaak. Maar er bestaat geen ziekte of aandoening die exclusief bij dikke mensen voorkomt. Ook dunne mensen hebben last van hun gewrichten, slaapapneu, hernia’s, hartproblemen en diabetes.

Ik ga hier niet bespreken of gewicht mee een invloed kan hebben in deze dingen, want dat is hier niet relevant, maar wat je ook hebt… Een dun iemand kan dit ook hebben. Dat houdt dus in dat wat je ook hebt, je gewicht nooit de enige oorzaak kan zijn. Als je merkt dat een dokter alles op je gewicht gooit, is dit een goeie om in je achterhoofd te houden: “Wat stel je voor aan een slank persoon met dit probleem?“.

2. Weet dat je niet altijd gewogen hoeft te worden

Okee, er zijn medische dingen waarvoor je gewicht relevant is, zoals bijvoorbeeld het bepalen van je anesthesie dosis. Er zijn ook een heleboel dingen waarvoor je (precieze) gewicht helemaal niet relevant is, maar waarvoor je toch gewogen wordt. Ik werd bijvoorbeeld ooit eens gewogen tijdens een doktersbezoek voor een keelontsteking. Gewogen worden zet vaak de toon voor de rest van het gesprek, en kan voor veel mensen een negatieve trigger zijn. Als je je hier niet comfortabel bij voelt, weet dan dat je opties hebt.

  • Vraag om uit te leggen waarom het relevant is dat je hiervoor gewogen wordt.
  • Geef aan dat je gewicht niet gewijzigd is ten opzichte van de vorige keer dat je gewogen werd (je vorige weging staat namelijk ook gewoon in je dossier).
  • Vraag om achterstevoren gewogen te worden of om het getal af te schermen, zodat je het getal niet ziet, en dat je gewicht niet aan jou meegedeeld wordt.
  • Geef aan dat je niet gewogen wil worden (ze kunnen je niet dwingen).

3. Vraag naar de precieze cijfers

Wat je vaak zal horen is dat je gewicht “een hoger risico” vormt voor iets. Vraag door, en vraag wat dat precies inhoudt. Een risico van 1% meer is namelijk ook “een hoger risico”, maar je snapt dat dat in de realiteit zo goed als verwaarloosbaar is.

Sinds ik dit toepas, is het me opgevallen hoeveel dokters en medisch personeel hier geen antwoord op hebben. Vaak hebben ze zelfs geen idee van wat het ongeveer zou inhouden (5%? 30%? 80%? no idea). Prima als iemand tegen mij wil praten over hoger risico, maar dan verdien ik het ook als patiënt om daar correct over geïnformeerd te worden. Dus vraag aan je dokter om de precieze cijfers van dit risico op te zoeken, zodat je een geïnformeerde beslissing kan maken. En wie weet is het voor de dokter op dat moment ook een eye opener om zelf wat meer vragen te stellen bij dat “hoger risico”.

4. Vraag naar de absolute cijfers

Nu we het toch over cijfers hebben! Vraag ook eens naar de absolute cijfers, niet enkel de relatieve cijfers. Een voorbeeldje. Stel dat een dokter tegen jou zegt “je hebt 50% meer kans op een complicatie door je gewicht”. Dat klinkt natuurlijk fucking scary. Vraag door naar de absolute cijfers. Als de kans op een complicatie bij een dun iemand 1 op 1000 is, dan betekent het in absolute cijfers dat de kans op een complicatie bij jou dus 1,5 op 1000 is. Klinkt ineens helemaal anders he?

5. Weet dat je het waard bent om nu geholpen te worden

Er zijn heel veel dikke mensen die rondlopen met klachten, of die elke dag pijn hebben, maar die geen hulp krijgen. “Ga eerst maar afvallen” wordt hen dan gezegd (goh, want iemand die dik is heeft natuurlijk nog nooit proberen afvallen). Again, ik ga hier niet bespreken of afvallen helpt bij een behandeling, omdat ik dat hier niet relevant vind. Wat ik wel ga zeggen, is dat het schandalig is hoe we mensen laten rondlopen met pijn en weigeren hen te helpen.

Zelfs al zou het helpen om af te vallen en zelfs al zou een persoon dit willen doen, dan nog duurt het maanden of zelfs jaren alvorens die persoon op een gewicht zou zijn dat impact heeft. En al die tijd moeten ze maar rondlopen met pijn en klachten, terwijl hun gezondheid intussen verder achteruitgaat, wat het later vaak moeilijker of zelfs onmogelijk maakt om hen nog goed te helpen? Hoe is dat okee? Wat je keuze over je gewicht ook is: je verdient om verder geholpen te worden. Vraag naar wat er NU gedaan kan worden om je beter te voelen (en zie punt 1).

6. Vraag om een weigering in je dossier te laten zetten

Helaas komt het heel vaak voor dat dikke mensen een behandeling geweigerd wordt. Met grote dingen (zoals bijvoorbeeld operaties en vruchtbaarheidsbehandelingen) maar ook kleine dingen, zoals bijvoorbeeld pijnstillers. Als een dokter weigert om je te helpen enkel en alleen gebaseerd op je gewicht, vraag dan om dit ook zo letterlijk in je dossier te laten zetten. Dan wordt het zwart op wit vastgelegd, voor altijd. Het lijkt klein, maar soms is dat net genoeg om een dokter toch wat milder te stemmen. Je kan het maar proberen.

7. Kijk rond voor een andere dokter

Ik zit hier nu allemaal horrorverhalen te delen, maar ik heb ook dokters om me heen die heel erg goed voor me zijn. Die niet over m’n gewicht zeuren, die altijd meedenken naar oplossingen waar ik iets mee kan, en die verder kijken dan m’n bmi. Ze bestaan ECHT WEL, die goeie dokters. Is jouw dokter dus een fatshaming douchebag (of baguette)? Probeer dan – als je de mogelijkheid hebt – rond te kijken voor een andere dokter. En ja, ik weet hoe eng en vermoeiend dat is. Maar dit gaat om je gezondheid, en je verdient iemand die je serieus neemt en waar je je veilig bij voelt.

8. Deel je gezondheidsdoelen met je dokter

Of het nu gaat om je oude vertrouwde dokter, of om een nieuwe dokter: deel je visie met hun. In mijn geval ging dat zo: “ik ben dik, en ik weet dat ik dik ben. Ik heb een dokter nodig die daar voorbij kijkt en niet alleen maar focust op mijn gewicht, want daar heb ik niks aan. Ik vind het belangrijk om me goed en gezond te voelen met het lichaam dat ik op dat moment heb en binnen m’n mogelijkheden. Wat is jouw visie daar op?“.

Je merk eigenlijk direct wat ze daar van vinden. In het beste geval begrijpen ze je volledig (heuj, jackpot!). In een iets minder maar nog steeds acceptabel geval zijn ze het er niet helemaal mee eens, maar hebben ze wel respect voor je grenzen. In het slechtste geval krijg je een antwoord à la ‘” ja maar BMI is toch blablabla“, en dan weet je dat dit niet de dokter voor jou is en dat je gillend de andere kant op moet rennen.

9. Praat er over (je bent niet alleen)

Als je dit soort dingen meemaakt, voelt het alsof je de enige bent. Je zit met gevoelens van schaamte en frustratie en onmacht en woede, en dan komt daar nog eens eenzaamheid bovenop. Geloof me… Je bent niet alleen. Miljoenen mensen over de hele wereld maken mee wat jij nu meemaakt. Praat erover met mensen die het begrijpen.

Oh, en praat er vooral niet over met mensen die het niet begrijpen lol. Ik heb het wel eens proberen uitleggen aan iemand, en kreeg dan als antwoord “maar ga dan gewoon afvallen, dan is het probleem toch opgelost?“. Dankjewel voor het begrip Sherlock, maar ik denk dat ik mijn verhaal toch maar ergens anders ga doen. Je hoeft zo’n last niet alleen te dragen, en er zijn mensen out there die begrijpen wat je meemaakt. Trust me.

10. Weet dat je waarde niet afhangt van je gezondheid

Natuurlijk hoop ik dat jullie allemaal 100 jaar worden met een perfecte gezondheid. Hoe mooi zou dat zijn. De realiteit is anders. Misschien ben je chronisch ziek of heb je pijn, misschien krijg je diabetes of kanker. Misschien zit je met vervelende zeurende kwaaltjes. Misschien kan je aan sommige kwaaltjes niks doen, en misschien zijn sommige van die kwaaltjes wel een gevolg van keuzes die je in je leven gemaakt hebt, bijvoorbeeld qua levensstijl. Ok ja, that sucks. Het is dan zo makkelijk om jezelf de schuld te gaan geven. En als je jezelf de schuld geeft, is het ook heel makkelijk om te pikken van dokters dat het je eigen schuld is.

Toen ik diabetes kreeg, was ik heel lang boos op m’n lichaam en op mezelf. Waarom liet m’n lichaam me in de steek? Er wordt vaak gezegd “hou van jezelf, zolang je gezond bent want dat is toch het belangrijkste”. Maar wat als je niet gezond bent? Dan mag je blijkbaar niet van je lijf houden? Dikke onzin natuurlijk. Van jezelf houden met een ziek lijf is (zeker in het begin ) tricky, maar niet onmogelijk (maar da’s weer een heel andere blog haha).

Weet dat jouw waarde als mens niet vast hangt aan je gezondheid. Ook zonder een perfecte gezondheid ben je een waardevol en mooi mens die een leuk leven mag hebben en die het waard is om met liefde en respect behandeld te worden. Door jezelf, en door de medische wereld.

Heb jij nog tips?